ZATRZYMANIE POLICYJNE – WYBRANE ELEMENTY
Instytucja zatrzymania policyjnego została uregulowana m.in. w art. 244 i nast. Kodeksu postępowania karnego [„k.p.k.”], zgodnie z którym „Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym.”
„Sformułowanie „dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa” określa materialną podstawę decyzji w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Jest ono tożsame z pojęciem użytym w art. 313 § 1 k.p.k. Na gruncie wykładni tego przepisu k.p.k. wskazuje się, że wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wymaga istnienia bardziej rozbudowanej faktycznej podstawy, niż ta, która wystarcza do wszczęcia śledztwa lub dochodzenia w rozumieniu art. 303 k.p.k. Poza uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa musi istnieć także dostatecznie uzasadnione podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba. Czyli to coś więcej niż uzasadnione podejrzenie, jakim posłużył się ustawodawca w art. 303 k.p.k. i znacznie więcej niż uzasadnione przypuszczenie, którego to zwrotu użyto w art. 244 § 1 k.p.k. Sformułowanie „dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa” jest niedookreślone, zatem ocena, czy spełniona została opisana nim przesłanka, zawsze zależy od konkretnych okoliczności sprawy, jednakże, jak wskazuje się, podejrzenie popełnienia przestępstwa musi być w pełni uzasadnione, nie nasuwające żadnych istotnych wątpliwości, ani zastrzeżeń, zarówno co do popełnienia czynu jak i zaistnienia wszystkich znamion konkretnego typu przestępstwa.” [uchwala Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2025r., II ZIZ 19/23].
„Wysłuchanie zatrzymanego powinno […] być uzależnione od jego woli w zakresie udzielenia jakichkolwiek informacji oraz być ograniczone do ewentualnego kwestionowania zasadności zastosowania tego środka przymusu oraz formy dokonania. Odniesienie się zatrzymanego do meritum sprawy wykracza poza zakres wysłuchania. […] Z uwagi na nieokreśloność roli zatrzymanego w sprawie o wypadek drogowy adwokat lub radca prawny, powołany na podstawie art. 244 § 1 i art. 245 § 1 k.p.k., jest pełnomocnikiem, chociaż w zdecydowanej większości sprawuje funkcje obrończe. Będąc dopuszczony do możliwości bezpośredniego kontaktu z zatrzymanym, tym samym powinien zostać dopuszczony do udziału w czynnościach niepowtarzalnych z udziałem zatrzymanego lub pod jego nieobecność z uprawnieniami zgłaszania uwag oraz zastrzeżeń co do sposobu ich przeprowadzania oraz dokumentowania. […] Rola pełnomocnika zatrzymanego dobiega końca z chwilą zwolnienia tego ostatniego, jak też po wejściu postępowania karnego w fazę ad personam po otrzymaniu przez podejrzanego oraz pokrzywdzonego stosownych pisemnych pouczeń. Wówczas podejrzany uprawniony jest do wyznaczenia obrońcy z wyboru, wystąpienia w trybie art. 78 § 1 k.p.k. o wyznaczenie obrońcy z urzędu, jeśli nie zachodzą sytuacje wskazane w art. 79 k.p.k.” [komentarz Jana Pawelka do art. 244 k.p.k.].
